Podczas ząbkowania może pojawiać się stan zapalny wywołany przez zęby napierające na śluzówkę dziąseł. Objawy stanu zapalnego dziąseł u niemowlaka to rozpulchnienie, swędzenie, zaczerwienienie i ból dziąseł. Sporadycznie dochodzi do zakażenia i ropienia mieszka zębowego lub zapalenia kości. 2,5-latek wkłada palce do buzi i "zjada" kołnierz od kurtki. Witam, od około miesiąca mój synek znów wkłada do buzi palce lub wręcz połowę dłoni, ssie, przygryza (to w warunkach domowych), natomiast natychmiast po założeniu kurtki kołnierz ląduje w buzi i już stamtąd nie wychodzi, bez względu na to, co robi Mały Rośnie nieco wolniej, za to doskonali swoją sprawność. Jest pogodniejsze, bo kolki już za wami. Jego specjalnością są akrobacje. Pięciomiesięczne niemowlę z łatwością zmienia pozycje, a jego ciało jest zadziwiająco elastyczne. Dziecko potrafi chwycić stopę i włożyć ją sobie do buzi, ale też doskonali inne umiejętności. Od przedszkola do doktora. , na ból gardła pomoże płukanie naparem z rumianku, szałwi, Septosanu. Maluchowi rozpylaj w gardle preparat Tantum Verde, starsze dziecko może już ssać tabletki na gardło (ale nie częściej niż co 2-3 godziny i nie dłużej jak przez 5 dni, gdyż wysuszają one śluzówki). Na ból gardła u dzieci działają te sposoby: Często przystawiaj dziecko do piersi. Uwaga! Nie podawaj niemowlakowi herbatek, soków czy wody z miodem! Na ból gardła u przeziębionego niemowlaka nie podawaj tabletek do ssania – nie nadają się dla dzieci do 3 lat, maluch nie będzie umiał ich ssać i może się zakrztusić. Dịch Vụ Hỗ Trợ Vay Tiền Nhanh 1s. Kiedy niemowlę wkłada rączki do ust, oznacza to, że jest głodne – taki mit często jest przekazywany młodym mamom i ojcom przez rodzinę czy znajomych. Ci zaś chętnie w niego wierzą, ponieważ pierwsze miesiące z dzieckiem są czasem wzajemnego poznawania się, wielkich emocji i obaw. Warto poczytać o rozwoju niemowląt, by nie błądzić po omacku w komunikacji z własnym maluchem. Wkładanie rączek do ust przez niemowlaka nie jest jednoznaczne z tym, że dziecko jest głodne – może mieć kilkanaście innych powodów! Dlaczego niemowlę ssie piąstki? Najważniejsze w poniższym artykule: Odpowiedź na pytanie dlaczego niemowlę wkłada rączki do ust nie jest oczywista i nie zawsze wiąże się z uczuciem głodu. Wkładanie piąstek do buzi jest naturalnym i ważnym elementem rozwoju dziecka. Odruch ssania towarzyszy malcowi już na wczesnych etapach życia płodowego. Pozwala mu się uspokoić i wyciszyć. Ssanie piąstek pozwala przede wszystkim na zmniejszenie wrażliwości buzi, a tym samym pozwala na zanik odruchu wymiotnego, co jest bardzo istotne podczas wprowadzania pokarmów stałych i chociażby mycia zębów. Dlaczego niemowlę wkłada rączki do ust? Jest przynajmniej kilka powodów, dla których niemowlę wkłada rączki do ust i się ślini. Ta zabawa jest częścią rozwoju dziecka. Oto kilka podstawowych przyczyn, dla których niemowlę wkłada rączki do ust: Aby poznać świat. Dla niemowląt w wieku dwóch czy trzech miesięcy własne ciało jest szalenie interesujące. Jest ciągle nieznane, wygląda ciekawie, ma dziwne kształty i funkcje. Dlatego dzieci z uwagą oglądają swoje dłonie i stopy, wkładają je do buzi, kontemplują. To wcale nie jest nudne! Gdy niemowlę wkłada rączki do ust, jest prawdopodobnie na drodze do ciekawego odkrycia. Z pewnością ucieszy je mała zabawka zawieszona na nadgarstku – przykuje dodatkowo uwagę i zapewni osiągnąć więcej. Nauczenie się właściwego chwytania przedmiotów zajmuje dziecku aż cztery do pięciu miesięcy. Nie ulega jednak wątpliwości, że jest to bardzo ważna umiejętność. Dlatego ćwiczenia w tym kierunku zaczynają się już w czwartym miesiącu życia płodowego! Koordynacja ruchowa oraz wzrokowo – ruchowa postępuje wraz z dojrzewaniem układu nerwowego oraz z praktyką. Dopiero pięciomiesięczne dzieci potrafią z całą świadomością i intencjonalnie chwytać przedmioty. Przedtem dużo ćwiczą, by zdobyć możliwość złapania i oglądania otaczających je przedmiotów. Zanim niemowlę nauczy się łapać grzechotkę, wkłada piątki do ust. Następnym etapem będzie wyrzucanie ich z wózka czy łóżeczka – to nie złośliwość, to kolejny etap eksperymentów i sprawdzanie własnych się uspokoić. Usta są dla malutkich dzieci sposobem na poznawanie świata. Ssanie piąstki przez niemowlaka może służyć regulowaniu własnych emocji poprzez skojarzenie z karmieniem i pokarmem. Nie oznacza to jednak, że malec jest głodny lub zaniepokojony i potrzebuje natychmiastowej interwencji rodzica. Wkładanie rąk do ust nie jest niebezpieczne, o ile paznokcie są zawsze równo przycięte, a rączki lubi ssać. Po prostu: jedne dzieci mniej, inne bardziej, ale generalizując można powiedzieć, że niemowlęta lubią ssać. Chociażby własne piąstki. Tę umiejętność ćwiczą już od 11 tygodnia życia płodowego w brzuchu mamy, a rezygnują z niej dopiero około 7 miesiąca życia, kiedy to ssanie zostaje wyparte przez zmniejszyć wrażliwość na bodźce. Usta i rączki to dwa najbardziej wrażliwe obszary ciała dziecka. 3-miesięczne dziecko wkłada raczki do ust by zmniejszyć dzięki temu wrażliwość na się do rozszerzania diety. Mniejsza wrażliwość okolic buzi pomaga w… radzeniu sobie z niezmiksowanym pokarmem! Bywa, że dzieci, które niewystarczająco często ssały piąstki, miewają problemy z przełykaniem, a nawet z innym niż mleko pokarmem w ich buzi. Natychmiast pojawia się u nich odruch wymiotny lub język giętki mógł powiedzieć wszystko… Na naukę mowy przyjdzie jeszcze czas, jednak gdy noworodek wkłada rączki do ust jednocześnie wykonuje pierwsze ćwiczenia łatwiej trawić. Niemowlę wkłada rączki do ust i się ślini? Doskonale! Większa ilość śliny pomaga w szybszym trawieniu!By być bardziej odpornym. Strach przed bakteriami na rączkach oczywiście bywa uzasadniony, jednak w warunkach domowych niemowlę nie powinno mieć kontaktu jedynie ze sterylnymi przedmiotami. Gdy niemowlę wkłada piąstki do ust, razem z nimi do buzi wędrują wszechobecne bakterie, które stymulują odporność dziecka. Oczywiście warto dbać o to, by rączki dziecka były czyste, szczególnie gdy odwiedziliśmy duże skupiska być mniej podatnym na alergie. Udowodniono, że dzieci wychowywane w sterylnych warunkach, częściej doświadczają przykrych symptomów uśmierzyć ból. Przede wszystkim ten związany z ząbkowaniem. Zobacz też: Alergie pokarmowe u dzieci: Jak powstają? Kiedy się zaczynają? Czy można z nich wyrosnąć? Jak reagować, gdy niemowlę wkłada piąstki do ust? Niektórzy rodzice martwią się, widząc, że niemowlę bierze rączki do ust. Boją się zarazków i zastanawiają, czy ich dziecko nie sygnalizuje przypadkiem, że jest głodne, coś je boli lub w inny sposób mu dokucza. Zabawa własnym ciałem stanowi całkowicie normalny etap rozwoju. To jej brak ma prawo zaniepokoić rodzica. Gdy więc niemowlę wkłada piąstki do ust, nie ma najmniejszych powodów do obaw. Sprawdź: Jakie kosmetyki dla noworodka? Ssanie piąstek to tylko początek! O ile ssanie piąstek przez niemowlaka nawet bardzo nie dziwi, o tyle możecie być w szoku, gdy już wkrótce zaobserwujecie, jak Wasz szkrab do buzi wkłada… własne stópki. Ten mały pokaz gimnastyki będziecie mogli zaobserwować w okolicach 6-7 miesiąca życia dziecka. Również w tym wypadku nie ma się czym martwić! Wkładanie stópek do ust do dowód właściwej integracji napięcia mięśniowego. Zobacz też: Niemowlę wierci się przez sen i śpi niespokojnie Niemowlę, Rozwój niemowląt Bobomigi, czyli język migowy dla niemowląt Znane powiedzenie mówi, że przez pierwsze dwa lata życia dziecka rodzic nie może się doczekać aż zacznie mówić, a przez kolejnych szesnaście czeka, aż zamilknie. Prawda jest jednak taka, że... Czytaj dalej → Rozwój niemowląt 5 trudnych prawd o odpieluszkowaniu, które powinniście znać, zanim zaczniecie naukę korzystania z nocnika Rezygnacja z pieluszki to coś, na co większość rodziców czeka z utęsknieniem, ale też niejakim przerażeniem. Bo choć nie brakuje metod, które mają pomóc dziecku w szybszej nauce korzystania z... Czytaj dalej → Rozwój niemowląt Pierwszy rok życia dziecka Od kolki do chodzenia, czyli pierwszy rok życia dziecka Pierwsze miesiące niemowlaka to czas intensywnego rozwoju. Niemalże każdy dzień pierwszego roku jest debiutem. To, w jakim czasie dziecko będzie rozwijało... Czytaj dalej → Rozwój niemowląt Dlaczego niemowlę śpi z otwartymi oczami? Na początku swojej przygody z rodzicielstwem, młodzi rodzice często zastanawiają się, czy pewne zachowania ich maluchów są normalne i czy nie powinny być powodem do niepokoju. Przykładem tutaj może być... Czytaj dalej → Rozwój niemowląt Męskie sprawy małego mężczyzny Prawidłowa pielęgnacja niemowlęcia przysparza z początku rodzicom wielu problemów. Boją się uszkodzić delikatne ciało maluszka, nie są do końca pewni co im wolno, a czego lepiej nie robić. Wątpliwości budzą... Czytaj dalej → Rozwój niemowląt, Zakupy dla niemowląt Roczne dziecko – jaki rozmiar nosi? Jak zmierzyć niemowlę? Zakup ubranek dla niemowlaka to nie jest łatwe zadanie. Szczególnie dla tych osób, które same dzieci nie mają i szukają prezentu dla maluszka przyjaciół czy rodziny. Trafienie z odpowiednim rozmiarem... Czytaj dalej → Rozwój niemowląt Odpieluchowanie: Jak nauczyć dziecko korzystać z nocnika? Koniec z pieluchami. Nauka korzystania z nocnika? Odpieluchowanie czas zacząć. Chyba… Jak bowiem rozpoznać odpowiedni moment? Czy istnieje jakiś uniwersalny sposób na pozbycie się pieluch z naszego życia? I czy... Czytaj dalej → Rozwój niemowląt, Zdrowie niemowlaka Siatki Centylowe: wzrost, waga i obwód główki dziecka Siatki Centylowe to główny temat komentarzy, które pojawiły się pod moim ostatnim wpisie o głodzeniu Zuzi. Większość komentarzy odnosiła się do nich negatywnie. Część osób jednak zupełnie nie wiedziała o... Czytaj dalej → Rozwój niemowląt “Nie kołysz, bo go przyzwyczajasz”. Czy niemowlęta powinno się kołysać? Wokół kołysania dzieci prowadzona jest dyskusja dwóch rodzicielskich obozów: jedni są przekonani, że “bujanie” to prosta droga do wypracowania negatywnych nawyków u dzieci. Drudzy, że kołysanie niemowlaka jest odpowiedzią na... Czytaj dalej → Rozwój niemowląt Czy moje dziecko rozwija się prawidłowo? Czym są kamienie milowe w rozwoju dziecka? Większość świeżo upieczonych rodziców, wraz z pojawieniem się potomka na świecie nabywa pewną przypadłość, z którą bardzo trudno sobie poradzić i się jej pozbyć. Permanentne zamartwianie się — bo o... Czytaj dalej → Rozwój niemowląt, Pierwszy rok życia dziecka Jedenasty miesiąc życia dziecka Jedenasty miesiąc życia dziecka to moment, gdy jest już ono coraz bardziej „kontaktowe” i rozumie więcej wyrazów. Część niemowląt właśnie w tym wieku wypowiada swoje pierwsze świadome słowa. Mimo, że... Czytaj dalej → Rozwój niemowląt Kąpiel z dzieckiem. Czy z maluszkiem można się kąpać? “Czy to normalne?” Na facebookowych grupach rodzicielskich coraz częściej pojawiają się pytania dotyczące wspólnej kąpieli rodzica i dziecka. Od jakiego wieku nagość rodziców przy dzieciach jest czymś niestosownym? Czy płeć rodzica i dziecka... Czytaj dalej → Rozwój niemowląt Kiedy zanika odruch moro u niemowląt? Odruch moro to jeden z automatycznych ruchów, które można zaobserwować u noworodków i niemowląt. Pojawia się już w 9 tygodniu życia płodowego i utrzymuje kilka miesięcy po narodzinach. Jego występowanie... Czytaj dalej → Niemowlę, Rozwój niemowląt Ile śpi niemowlę? Poznaj normy zalecane przez ekspertów! Młodzi rodzice na całym świecie zadają sobie pytanie, ile śpi niemowlę. Początkowo, mogą martwić się nie tylko o odpowiednią ilość, ale i jakość snu. Małe dziecko nie jest w stanie... Czytaj dalej → Zdrowie dziecka, Rozwój niemowląt Ząbkowanie: kiedy wychodzą pierwsze zęby u niemowlaka? Wyrastanie pierwszych ząbków u niemowlaka to etap, na który większość rodziców czeka. Warto zaopatrzyć się w kalendarz ząbkowania, aby zapisywać, kiedy pojawiły się kolejne ząbki. Dowiedz się też jak ulżyć maluszkowi... Czytaj dalej → Dolegliwości noworodków Wzdęcia i gazy u noworodka [przyczyny, objawy i skuteczne sposoby] Wzdęcia i gazy u noworodka są częstym problemem, na którego pojawienie się ma wpływ kilka czynników. Jeżeli gazy jelitowe występują sporadycznie i nie są przyczyną nieprzyjemnych dolegliwości – np. bólu... Czytaj dalej → Przedszkolak, Rozrywka Piękne cytaty o dzieciach [krótkie, piękne i poważne] Na świecie jest niezliczona ilość książek, opowiadań, wierszy, piosenek, wywiadów. Na przestrzeni dziejów ludzkich wypowiedziano wiele pięknych słów, które pomimo upływu czasu nie tracą na aktualności i nadal wyrażają bardzo... Czytaj dalej → Finanse, Newsy Im więcej masz dzieci, tym mniej wydasz na ich utrzymanie. Ile kosztuje wychowanie dziecka w Polsce? Centrum im. Adama Smitha już po raz siódmy sprawdziło, jaki jest koszt wychowania dziecka do ukończenia 18 roku życia. W większości rodzin utrzymanie potomków pochłania od 15% do 30% budżetu,... Czytaj dalej → Prawidłowy rozwój sensomotoryczny dziecka to fundament wielu umiejętności, których będzie ono nabywało prze kolejne lata swojego życia. Większość etapów, które przechodzi w swoim rozwoju dziecko, jest dla rodziców jasna i zrozumiała. Są jednak takie, które mogą w rodzicu wzbudzić lęk i niepokój, a jednym z nich jest okres Mouthing. Słowo mouthing nie ma w języku polskim swojego odpowiednika, a wielokrotne próby krótkiego zdefiniowania tego określenia, kończyły się zdecydowanie szerszym opisem. (Przypis autora: określenie to od wielu lat jest popularyzowane w środowisku logopedów przez Szkołę Terapii Karmienia Od pestki do ogryzka). Mouthing to eksploracja i stymulacja jamy ustnej, przez dziecko, w której ogromne znaczenie ma palec dziecka, jego piąstka czy cała dłoń, a potem również inne przedmioty. Dlaczego to tak istotne by uświadamiać i mówić o tym etapie rozwoju? Po pierwsze wiele osób zakazuje małym dzieciom wkładania rąk do buzi, tym bardziej nie wolno im ich ssać. Obawy te, wynikają nie tylko z możliwości wprowadzenia wraz z dłonią bakterii, ale przede wszystkim z faktu, że ssanie dłoni czy nawet paluszka przez niemowlę, dla niektórych jest równoznaczne ze ssaniem kciuka przez kilkulatka. Na tym wczesnym etapie trudno jest jednak stwierdzić czy to pierwsze ssanie palca, a nawet kciuka stanie się parafunkcją w przyszłości. Dlatego też należy pamiętać o ogromnej roli jaką pełni mouthing, zanim kolejny raz wyjmiemy dziecku z buzi rękę czy nałożymy na dłoń rękawiczkę. Usta i dłonie dziecka są tymi częściami ciała, które zaopatrzone są w największą liczbę receptorów czuciowych, z czego te rozmieszczone w jamie ustnej rozwijają się wcześniej. Dlatego właśnie, po narodzinach dziecko tak wiele wkłada właśnie do swojej buzi. To tam najlepiej czuje, to dzięki tej eksploracji poznaje i doświadcza. Początkowo do buzi trafia piąstka, paluszki, ręka, z czasem również gryzaki i zabawki oraz własna stopa. To jedna wielka stymulacja wnętrza jamy ustnej, ale też poznanie swojego ciała i jego granic. Dziecko, które umieszcza w buzi różne przedmioty, zaczyna poznawać ich kształt, teksturę, wagę, a nawet smak. Nie bez przyczyny mówi się, że usta są naszym oknem na świat. To przecież właśnie do ust za moment dziecko włoży pierwszy kawałek jabłka, pozna jego smak, twardość i fakturę. Dzięki pierwszej własnej stymulacji wnętrza jamy ustnej, łatwiej będzie mu zaakceptować pokarmy odmienne od pokarmu mamy czy sztucznego mleka. Nowe jedzenie pod wieloma względami będzie inne od pierwszego pokarmu, również inny będzie jego sposób podaży, łatwiej to będzie dziecku zaakceptować, jeśli będzie miało okazję poznawać i doświadczać właśnie swoją buzią. Eksplorowanie wnętrza swojej jamy ustnej jest znaczące dla rozszerzania diety również dlatego, że to w ten sposób dziecko przesuwa sobie odruch wymiotny, a to sprawia, że łatwiej jest mu akceptować nowe konsystencje. Przesuwanie granicy odruchu wymiotnego, który początkowo jest na przedniej części języka, powoduje, że dziecko nie reaguje odruchem wymiotnym przy każdej podanej przez rodzica łyżeczce. Eksploracja wnętrza jamy ustnej po przez wkładanie do buzi rąk i przedmiotów takich jak zabawki i gryzaki może pomóc dziecku w procesie jakim jest ząbkowanie. Co więcej, według badań przeprowadzonych w Zakładzie Stomatologii Dziecięcej w Warszawie do objawów towarzyszących pierwszemu ząbkowaniu zaliczamy właśnie gryzienie przedmiotów twardych. Dzieje się tak dlatego, że w czasie ząbkowania dzieci odczuwają świąd dziąseł, a to prowokuje je do eksploracji jamy ustnej. Dlatego też, absolutnie nie wyciągamy dzieciom dłoni z buzi, nie nakładamy rękawiczek i nie martwimy się, że chcą ssać swoje piąstki czy paluszki, jest to najbardziej rozwojowe i bardzo pożądane zachowanie. Te wczesne aktywności dziecka mają również ogromne znaczenie dla jego samoregulacji, ponieważ w ten sposób stymuluje ono ssanie nieodżywcze, które ma zbawienną moc dla samowyciszenia i uspokojenia. Z czasem, kiedy dziecko jest już zdolne umieszczać w swojej buzi zabawki, również nadal może ssać swoją piąstkę lub paluszki. Dzieje się tak, ponieważ kontakt buzi z własną dłonią jest bardziej interesujący, poza tym dziecko w ten sposób otrzymuje sensoryczną informację zwrotną właśnie ze swojej buzi jak i dłoni. A co jeśli dziecko pomija tak ważny etap w swoim rozwoju? Są dzieci, które mimo pominięcia tego okresu radzą sobie i nie mają większych trudności np. z przyjmowaniem różnorodnych pokarmów. Jednak spora część dzieci, która nie wkładała rąk czy zabawek do buzi, to dzieci nadwrażliwe dotykowo. Pominięcie tego etapu, jak również napotykanie trudności będących wynikiem nadwrażliwości dotykowej doprowadza do szeregu problemów z rozwojem mowy, zgryzu, przyjmowaniem pokarmów czy utrzymaniem prawidłowej higieny jamy ustnej. By: Marta Baj Lieder Logopeda wczesnej intrwencji, terapeuta integracji sensorycznej, terapeuta ręki, instruktor masażu Shantala, terapeuta karmienia, terapeuta Empathy Dolls, pedagog. Pracuje z dziećmi prezentującymi trudności z przyjmowaniem pokarmów, głównie o podłożu sensoryczno-motorycznym. Uczestniczka wielu szkoleń i konferencji. Jest autorką książki dla rodziców, nauczycieli i terapeutów „Barwy świata” oraz współautorem publikacji dla terapeutów integracji sensorycznej „Kręć się, biegaj, bawi się z nami”. Prowadzi Centrum Terapii Logop w Gdańsku. Współzałożyciel Szkoły Terapii Karmienia „Od pestki do ogryzka”. Kontakt marta-baj@ Pierwszy kubeczek dziecka- trudny wybór dla rodzicaNie nagradzaj, pozwól poczuć…Wspólny stół, wspólne chwile, wspólne życieNiejadek niejedno ma imięCzy jesteście gotowi na pierwsze dni w przedszkolu? Zobacz wszystkie artykuły tego autora zapytał(a) o 13:51 Jak wsadzić dwa palce do gardła żeby zwymiotować? Wiem że to pytanie głupio brzmi ale naprawdę nie zwymiotować, bo bardzo mnie muli, aż źle się jak zwymiotuję to powinno mi z dwoma palcami ale ie chcę innych sposobów(bo źle się czuję i nie będę zadnych świństw jadła) tylko jak dokładnie powinnam to robić... punktów. Odpowiedzi włóz je głęboko. na koniec języka aż Cie zacznie cofac.. wsadź szczotekczkę do zębów drógą stroną ;p Kiku$iaa odpowiedział(a) o 13:53 Musisz je naprawde głęboko włożyć.. Powodzienia..:) Helga ;] odpowiedział(a) o 15:44 nie tak głęboko włożyć xD redlolek odpowiedział(a) o 13:52 wsadzasz az do skutku ;D pójdzie ;) Może drugim końcem łyżki tak szybko żeby cię nie bolało przyciśnij sobie wsadź koniec szczoteczki do żebow moja kol tak robi tlko nie dlatego że jej nie dobrze tylko tak bo jej się nudzi Uważasz, że znasz lepszą odpowiedź? lub Gardło, o którym najczęściej przypominamy sobie, gdy nas boli, pełni wiele ważnych funkcji, przez co należy do dwóch układów - zarówno pokarmowego, jak i oddechowego. Jak zbudowany jest ten narząd? Jakie funkcje pełni gardło? I jakie choroby gardła najczęściej dokuczają pacjentom? Spis treści Gardło: budowa anatomiczna Pierścień chłonny gardła (pierścień Waldeyera) Gardło: funkcje Choroby gardła Ostre zapalenie gardła Nawrotowe ostre zapalenie gardła i migdałków Przewlekłe zapalenie gardła Angina i zapalenie migdałków podniebiennych Choroby gardła: skala Centora a antybiotykoterapia Zapalenia tkanki limfatycznej i gardła w przebiegu dziecięcych chorób zakaźnych Płonica Mononukleoza zakaźna Błonica Odra Choroby gardła: diagnostyka Gardło jest narządem łączącym jamę ustną, jamę nosową oraz krtań i przełyk. To właśnie na wysokości gardła drogi pokarmowa i oddechowa się krzyżują, co powoduje że czynnościowo gardło jest częścią zarówno układu pokarmowego jak i układu oddechowego. Schorzeniami gardła zajmuje się lekarz specjalista laryngolog, do którego zgłaszają się pacjenci ze skierowaniem uzyskanym od lekarza pierwszego kontaktu. Gardło: budowa anatomiczna Gardło jest narządem włóknisto-mięśniowo-śluzówkowym o nieregularnym kształcie, który stanowi element łączący pomiędzy jamą ustną, jamą nosową oraz krtanią i przełykiem. Składa się ono z trzech części: część nosowa gardła (górna) Górna część gardła znajduje się pomiędzy podstawą czaszki a podniebieniem miękkim. W jej obrębie wyróżnia się między innymi nozdrza tylne, przez które gardło łączy się z jamą nosową, oraz ujście gardłowe trąbki słuchowej, a także migdałek gardłowy. część ustna gardła (środkowa) Środkowa część gardła położona jest pomiędzy podniebieniem miękkim a górnym brzegiem nagłośni. Umowną granicę oddzielającą jamę ustną od gardła tworzą fałdy podniebienno-gardłowe, podniebienie miękkie oraz nasada języka. W środkowej części gardła znajdują się dołki językowe, podstawa języka, dolna powierzchnia podniebienia miękkiego, językowa powierzchnia nagłośni, łuki podniebienne (podniebienno-językowe i podniebienno-gardłowe) oraz migdałki podniebienne. część krtaniowa gardła (dolna) Dolna część gardła znajduje się pomiędzy górnym brzegiem nagłośni a dolnym brzegiem chrząstki pierścieniowatej krtani. Ku dołowi łączy się ona z przełykiem, a z przodu z krtanią. Ściana gardła zbudowana jest z czerech warstw: błony śluzowej, błony podśluzowej (czyli włóknistej), błony mięśniowej oraz błony zewnętrznej. Błona śluzowa wyściela gardło od jego światła i w zależności od części gardła, w której się znajduje, pokryta jest nabłonkiem wielowarstwowym płaskim nierogowaciejącym (część ustna i część krtaniowa) lub nabłonkiem wielorzędowym rzęskowym (część nosowa). Błona mięśniowa gardła składa się w głównej mierze z mięśni poprzecznie prążkowanych. W jej budowie wyróżnia się dwie warstwy mięśni, które pełnią odmienne funkcje. Zewnętrzna warstwa mięśni zbudowana jest z trzech mięśni zwieraczy gardła o okrężnym przebiegu (zwieracza górnego, środkowego, i dolnego gardła). Wewnętrzna warstwa mięśni zbudowana jest natomiast z mięśni dźwigaczy gardła, które unoszą i obniżają gardło (mięsień rylcowo-gardłowy i podniebienno-gardłowy). Mięśnie gardła unerwiane są ruchowo przez nerwy czaszkowe VII, IX, X, XII - czyli nerw twarzowy, nerw językowo-gardłowy, nerw błędny oraz nerw podjęzykowy, natomiast za unerwienie czuciowe gardła odpowiadają nerw szczękowy (unerwia nosogardło), nerw językowo-gardłowy (unerwia środkową część gardła) oraz nerw błędny (zaopatruje gardło dolne). W unaczynieniu tętniczym gardła biorą udział odgałęzienia tętnicy szyjnej zewnętrznej, tętnicy szczękowej, tętnicy twarzowej oraz tętnicy klinowo podniebiennej (odpowiednio tętnica gardłowa wstępująca, tętnica podniebienna zstępująca, tętnica podniebienna wstępująca oraz tętnica gardłowa najwyższa). Krew żylna odprowadzana jest poprzez splot gardłowy i splot podniebienny, które uchodzą do żyły szyjnej zewnętrznej. Pierścień chłonny gardła (pierścień Waldeyera) Pierścień chłonny gardła, nazywany także pierścieniem Waldeyera, utworzony jest przez skupiska tkanki chłonnej, która zlokalizowana jest w jego obrębie. Stanowi on istotną część układu odpornościowego człowieka i odgrywa istotną rolę w przebiegu stanów zapalnych gardła. Na pierścień Waldeyera składają się pojedynczy migdałek gardłowy, migdałki trąbkowe, migdałek językowy, migdałki podniebienne, fałdy trąbkowo-gardłowe (czyli sznury boczne) oraz rozsiane, pojedyncze grudki chłonne w błonie śluzowej tylnej i bocznych ścian gardła. Migdałek gardłowy typowo występuje u dzieci, rozwija się do roku życia, a zanika po okresie pokwitania. Przerost migdałka gardłowego skutkuje występowaniem u dzieci przewlekłego kataru, upośledzenia oddychania przez nos, mowy nosowej, chrapaniem w nocy, częstymi wysiękowymi zapaleniami ucha środkowego oraz typowym wyrazem twarzy (tzw. twarz adenoidalna). Migdałki podniebienne widoczne są pomiędzy przednimi a tylnymi łukami podniebiennymi. W swojej budowie mają kilka rozgałęzionych krypt, w których gromadzić może się złuszczony nabłonek, resztki pokarmu czy bakterie, co sprzyja zakażeniom migdałków. Przerośnięte migdałki, zarówno gardłowy jak i podniebienne powinny być wskazaniem do kontrolnej wizyty u laryngologa, celem oceny konieczności wykonania zabiegu operacyjnego i ich chirurgicznego usunięcia. Gardło: funkcje Gardło pełni bardzo istotne funkcje w organizmie człowieka: uczestniczy w oddychaniu, ponieważ to przez gardło przepływa powietrze z jamy nosowej i jamy ustnej do krtani bierze udział w przełykaniu pokarmów, stanowi początkowy odcinek drogi pokarmowej człowieka pełni funkcję obronną - zapobiega zachłyśnięciu, czyli aspiracji ciał obcych lub pokarmu do dróg oddechowych, poprzez odruch wymiotny i odruch kaszlu, wywoływane podrażnieniem tylnej ściany gardła stanowi element narządu mowy, ponieważ jako jama rezonacyjna, odpowiada za wzmocnienie głosu i nadanie mu właściwej barwy. Przy prawidłowej czynności gardła, jamy nosowej i jamy ustnej, podczas mowy powietrze nie wydostaje się przez nos bierze udział w immunologicznym systemie obronnym organizmu poprzez pierścień chłonny gardła. Dochodzi w nim do wytwarzania limfocytów i przeciwciał, a także ekspozycji limfocytów na antygeny Choroby gardła Wśród licznych chorób gardła wyróżnia się między innymi wady rozwojowe (głównie rozszczepy wargi oraz podniebienia twardego i/lub miękkiego) urazy mechaniczne nieswoiste zapalenia grzybicę kiłę zapalenia gardła w przebiegu chorób zakaźnych zmiany nowotworowe Poniżej skrótowo scharakteryzowano najczęściej występujące jednostki chorobowe dotyczące gardła. Ostre zapalenie gardła Ostre zapalenie gardła charakteryzuje się nagłym początkiem i krótkotrwałym przebiegiem. W większości przypadków przyczyną rozwoju ostrego zapalenia jest infekcja wirusowa (jedynie około 20% zapaleń gardła ma etiologię bakteryjną), dlatego nie powinno się stosować antybiotykoterapii bez wyraźnych objawów infekcji bakteryjnej, do których należy ropna lub śluzowo-ropna wydzielina najczęściej w okolicy migdałków podniebiennych. Do zakażenia najczęściej dochodzi w okresie zimowo-wiosennym drogą kropelkową poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą, a wirusami odpowiedzialnymi za rozwój ostrego zapalenia gardła są Rhinovirus, wirus grypy i paragrypy, Coronavirus, wirus RSV i Adenovirus. Wśród najczęściej prezentowanych objawów przez chorych wyróżnia się złe samopoczucie, ból gardła, uczucie pieczenia i drapania w trakcie przełykania pokarmów oraz zaczerwienienie, pogrubienie i obrzęk błony śluzowej gardła. W niektórych przypadkach dochodzi do niewielkiego powiększenia węzłów chłonnych. Terapia ostrego zapalenia gardła polega na leczeniu objawowym, stosowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych oraz miejscowo działających tabletek do ssania, których zadaniem jest uśmierzenie bólu gardła oraz nawilżenie śluzówki. Ból gardła - jak go pokonać? Wśród ostrych zapaleń gardła wyróżnia się ostre nieżytowe zapalenie gardła, ostre grudkowe zapalenie gardła, paciorkowcowe zapalenie gardła, a także grzybicze zapalenie gardła i migdałków. Różnią się one etiologią, przebiegiem, obrazem klinicznym, jak również sposobem leczenia. Nawrotowe ostre zapalenie gardła i migdałków Cechą typową dla nawrotowego ostrego zapalenia gardła i migdałków umożliwiającą postawienie diagnozy jest występowanie 3 lub więcej epizodów ostrego zapalenia gardła w ciągu 6 miesięcy. Stwierdzenie tak częstych infekcji gardła powinno zaniepokoić lekarza i stanowi podstawę do rozpoczęcia dalszej diagnostyki i ewentualnej interwencji chirurgicznej. Przewlekłe zapalenie gardła Przewlekłe zapalenie gardła jest schorzeniem, które powstaje w wyniku długotrwałego działania czynników drażniących na błonę śluzową gardła np. refluks przełykowo-żołądkowy. Angina i zapalenie migdałków podniebiennych Angina jest chorobą wywoływaną przez bakterie, wirusy i grzyby, dla której typowe jest ostre zapalenie tkanki limfatycznej pierścienia chłonnego gardła ( migdałków) oraz błony śluzowej gardła. Najczęściej chorują na nią dzieci w wieku szkolnym, natomiast u małych dzieci, dorosłych i osób starszych rozpoznawana jest sporadycznie. Uważa się, że w większości przypadków za rozwój zapalenia migdałków odpowiadają wirusy, zwłaszcza u osób dorosłych. Do typowych objawów klinicznych anginy zalicza się bardzo silny ból gardła podczas połykania przekrwienie błony śluzowej gardła rozpulchnienie migdałków podniebiennych typowy dla anginy o etiologii bakteryjnej, ropny lub śluzowo-ropny wysięk pokrywający migdałki Ze względu na miejscowy obraz kliniczny choroby, wyróżnia się: anginę rumieniową anginę z wysiękiem ropnym anginę opryszczkową z powierzchownymi owrzodzeniami i pęcherzykami anginę z głębokimi owrzodzeniami na migdałkach (tzw. angina wrzodziejąco-błoniasta, czyli angina Plaut-Vincenta) Choroby gardła: skala Centora a antybiotykoterapia Narzędziem, które umożliwia lekarzom ocenę prawdopodobieństwa wystąpienia bakteryjnego zapalenia migdałków i konieczności zastosowania antybiotykoterapii jest skala Centora. Ocenie podlegają: wiek pacjenta obecność obrzęku migdałków obecność ropnego wysięku powiększenie węzłów chłonnych szyi obecność gorączki kaszel Maksymalnym wynikiem jaki pacjent może uzyskać to 5 punktów. Chory, który uzyskał 4 lub 5 punktów powinien być leczony antybiotykiem, ponieważ prawdopodobieństwo infekcji bakteryjnej jest bardzo wysokie. Pacjent, który uzyskał mniej punktów w skali Centora, powinien mieć wykonane dodatkowe badania diagnostyczne w postaci posiewu przez włączeniem antybiotykoterapii. Objawy prezentowane przez pacjenta z ostrym zapaleniem migdałków ilość przyznanych punktów Wiek 3-14 lat + 1 Wiek 15-44 lat 0 Wiek >= 45 lat - 1 Obrzęk migdałków podniebiennych i obecność ropnej lub śluzowo-ropnej wydzieliny + 1 Powiększenie węzłów chłonnych szyi + 1 Brak kaszlu + 1 Gorączka powyżej 38 stopni Celsjusza + 1 Warto jednak pamiętać, że niewłaściwie leczona angina o etiologii bakteryjnej prowadzić może do poważnych powikłań, nie tylko miejscowych ropień okołomigdałkowy zapalenie zatok przynosowych zapalenie krtani ropowica dna jamy ustnej zakrzepowe zapalenia zatoki jamistej ale także ogólnych, w postaci kłębuszkowego zapalenia nerek i choroby reumatycznej. Zapalenia tkanki limfatycznej i gardła w przebiegu dziecięcych chorób zakaźnych Płonica Płonica, nazywana także szkarlatyną, jest bakteryjną chorobą wieku dziecięcego, wywoływaną przez paciorkowce beta-hemolizujące grupy A. Wśród typowych objawów klinicznych zgłaszanych przez pacjentów wyróżnia się silny ból gardła, zaczerwienienie błony śluzowej gardła, rozpulchnienie migdałków, malinowy język, powiększenie regionalnych węzłów chłonnych oraz objawy ogólne (gorączkę, ból głowy, złe samopoczucie). Charakterystyczne jest także występowanie czerwonej, grudkowej wysypki w obrębie twarzy i górnych partii ciała. Typowo omija ona trójkąt wokół ust (tzw. trójkąt Fiłatowa), skóra w jego obrębie pozostaje niezmieniona. Ponadto, po upływie kilku dni zaobserwować można płatowe złuszczanie się naskórka pokrywającego dłonie, stopy, twarz i tułów. Pacjent prezentujący takie objawy kliniczne wymaga włączenia antybiotykoterapii. Mononukleoza zakaźna Mononukleoza zakaźna jest chorobą wirusową, wywołaną przez wirusa EBV (ang. Epstein-Barr Virus). Nazywana jest chorobą pocałunków, ponieważ przenoszona jest przez ślinę i szczególnie często występuje u dorastającej młodzieży i nastolatków. Do typowych objawów mononukleozy zalicza się oprócz objawów ogólnych, także silny ból gardła, uogólnione powiększenie węzłów chłonnych (limfadenopatia), powiększenie migdałków oraz występowanie na nich wysiękowego nalotu. W trakcie badania palpacyjnego brzucha lekarz stwierdzić może także powiększenie śledziony oraz wątroby. Mononukleoza zakaźna często mylona jest z ropnym zapaleniem migdałków podniebiennych, z powodu obecności białawego nalotu na migdałkach. Natomiast typowy dla tej jednostki chorobowej jest brak poprawy stanu klinicznego i samopoczucia pacjenta po zastosowaniu antybiotykoterapii (w przeciwieństwie do ropnego zapalenia migdałków)- po podaniu ampicyliny typowo występuje wysypka skórna. Leczenie mononukleozy zakaźnej nie wymaga ani hospitalizacji, ani antybiotykoterapii, stosuje się leczenie objawowe (niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki obniżające temperaturę oraz leki przeciwbólowe). Błonica Błonica jest ostrą, bakteryjną chorobą zakaźną wywołaną przez Corynebacterium diphteriae (maczugowiec błonicy). Stosowanie obowiązkowych szczepień profilaktycznych dla dzieci spowodowało, że błonica rozpoznawana jest dosyć rzadko, niemniej jednak każde zachorowanie obowiązkowo musi być zgłoszone do stacji sanitarno-epidemiologicznej. Do charakterystycznych objawów klinicznych zalicza się oprócz silnego bólu gardła, zaczerwienienia błony śluzowej i rozpulchnienia migdałków, występowanie w ich obrębie białoszarego nalotu, który ściśle do nich przylega, a po zdrapaniu szpatułką pozostawia intensywnie krwawiącą powierzchnię (ta właściwość odróżnia nalot występujący na migdałkach w ich ropnym zapaleniu od nalotu typowego dla błonicy). Błonica jest chorobą o poważnym rokowaniu, ponieważ śmiertelność sięga 10%. Leczenie wymaga hospitalizacji i opiera się na antybiotykoterapii i stosowaniu surowicy przeciwbłoniczej. Odra Odra jest silnie zakaźną chorobą wirusową. Cechami charakterystycznymi dla tego schorzenia są oprócz objawów ogólnych, jest światłowstręt i występowanie tzw. plamek Koplika. Warto zaznaczyć, że są one objawem patognomonicznym odry (czyli typowym tylko i wyłącznie dla tej jednostki chorobowej). Plamki Koplika to drobne, białawe plamki, zlokalizowane w obrębie błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Choroby gardła: diagnostyka Wśród metod diagnostycznych służących do oceny gardła przez lekarza laryngologa zalicza się: rynoskopię tylną wykonywną przy pomocy lusterka laryngologicznego i lampy czołowej - polega na oglądaniu nosogardła w odbiciu lusterka, wprowadzonego w okolicę tylnej ściany gardła, poza podniebienie miękkie. Umożliwia ona ocenę okolicy nozdrzy tylnych, tylnych części małżowin nosowych i przegrody, części nosowej gardła, migdałka gardłowego oraz ujścia trąbek słuchowych. endoskopię przy pomocy endoskopu sztywnego lub giętkiego (czyli fiberoskopu - tzw. fiberoskopia), dzięki której możliwa jest ocena gardła i pobranie wycinków ze zmian chorobowych w jego obrębie podejrzanych o nowotworzenie do badania histopatologicznego. metody obrazowe, wśród których wyróżnia się zarówno diagnostykę rentgenowską, diagnostykę z wykorzystaniem tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego, jak również badania ultrasonograficzne. Umożliwiają one dokładną ocenę tkanek gardła, wykluczenie lub potwierdzenie obecności procesów rozrostowych oraz stopnia naciekania na okoliczne tkanki i stopnia zniszczenia kości. CZYTAJ TEŻ: Czy wiesz co to antyseptyczność i dlaczego jest ważna przy wyborze leku na gardło? Kiedy dziecko płacze podczas karmienia lub jest niespokojne, mama zaczyna martwić się o jego stan zdrowia. Tymczasem przyczyn nieprawidłowości może być kilka, a każda z nich jest możliwa do wyeliminowania. Niezależnie od tego, czy dziecko płacze przy karmieniu butelką czy karmieniu piersią. Najważniejsze w poniższym artykule: Płacz i niepokój dziecka przy karmieniu pojawia się najczęściej na samym początku laktacji, w momencie skoku rozwojowego dziecka lub podczas problemów zdrowotnych. Przyczyną płaczu dziecka podczas karmienia jest najczęściej: nieprawidłowe przystawienie do piersi, problemy z laktacją, utrudniony przepływ pokarmu, zmiana pory karmienia, ząbkowanie lub infekcja. Niemowlę płacze podczas karmienia butelką, ponieważ smoczek może być niedostosowany do jego wieku lub możliwości. Jeżeli dziecko płacze podczas karmienia warto skorzystać z pomocy doradcy laktacyjnego lub położnej. Dziecko powinno zostać zbadane przez pediatrę. Dziecko płacze przy karmieniu Zdarza się, że niemowlę płacze podczas karmienia, jest niespokojne, rozdrażnione lub wypluwa pierś po kilku łykach i nie chce ponownie rozpocząć ssania. Podobne objawy często występują także u dzieci, które spożywają mleko modyfikowane. Problemy mogą rozpocząć się na każdym etapie życia malucha. Najczęściej pojawiają się one: na samym początku laktacji, w momencie skoku rozwojowego, podczas choroby, podczas istotnych zmian w życiu dziecka. Kiedy dziecko denerwuje się podczas karmienia, podobny nastrój pojawia się u jego mamy. Bardzo często kobieta jest zrezygnowana kolejną nieudaną próbą, a ponadto martwi się o zdrowie niemowlęcia. Warto pamiętać, że w momencie jakichkolwiek problemów z laktacją, przystawianiem dziecka do piersi lub karmieniem, można skorzystać z pomocy doradcy laktacyjnego lub pediatry. Przyczyny płaczu podczas karmienia Przyczyny płaczu dziecka podczas karmienia mogą być różne. Często zdarza się, że niemowlę odmawia ssania piersi z powodu niewygodnej pozycji – jego ciało nie jest stabilnie podparte lub główka jest za bardzo skręcona, przez co nie ma ono możliwości odpowiedniego chwycenia piersi. Maluchy denerwują się także wtedy, kiedy dociera do nich zbyt dużo bodźców lub jest im za gorąco. Innym problemem może być nieprawidłowe przystawienie dziecka do karmienia, co zdarza się zwłaszcza w pierwszych dniach życia. Przyczyną problemów z karmieniem dziecka są także wklęsłe, płaskie brodawki. Utrudniają one maluchowi chwycenie piersi, co jest powodem jego frustracji, niepokoju i płaczu. Również twarde, nabrzmiałe piersi sprawiają dziecku kłopot, co może spowodować bunt. Podobna reakcja pojawia się zwykle wtedy, kiedy pokarm wypływa zbyt szybko (dziecko nie nadąża z jego połykaniem) lub wolno (wówczas wkłada duży wysiłek w ssanie). Inną przyczyną płaczu dziecka podczas karmienia jest choroba, zwłaszcza infekcja górnych dróg oddechowych. Zatkany nosek utrudnia pobieranie pokarmu, a podrażnione gardło powoduje, że maluch odczuwa ból podczas ssania i połykania. Problemy pojawiają się także w przypadku zapalenia ucha, dlatego dziecko, które nagle odmawia karmienia powinno być zawsze zbadane przez pediatrę. Starsze niemowlęta mogą płakać i denerwować się przy karmieniu, kiedy rozpocznie się ząbkowanie. Wówczas dziąsła są rozpulchnione, obrzęknięte i zaczerwienione, co powoduje znaczny dyskomfort i ból. Ponadto podczas wyrzynania się zębów dziecko jest ogólnie niespokojne, płaczliwe, marudne i rozdrażnione. Podsumowując, przyczyny płaczu dziecka podczas karmienia to: nieprawidłowe przystawienie dziecka do piersi, niewygodna pozycja podczas karmienia, wklęsłe brodawki lub nabrzmiałe piersi, pokarm wypływający zbyt szybko lub zbyt wolno, zmiana smaku mleka, zmiana pory karmienia, problemy z laktacją i brak pokarmu, choroba, potrzeba odbicia lub wypróżnienia, ząbkowanie, skok rozwojowy dziecka. Dlaczego dziecko płacze przy karmieniu butelką? Zdarza się także, że niemowlę płacze podczas karmienia butelką. Najczęstszą przyczyną problemów jest wówczas nieprawidłowy przepływ pokarmu – smoczki różnią się kształtem i wielkością otworu, które są zwykle dostosowane do wieku dziecka. Innym powodem niepokoju podczas spożywania pokarmu jest łykanie powietrza podczas ssania, które następnie drażni przełyk i żołądek oraz jest przyczyną wzdęć i bólu brzucha. Niemowlę lub noworodek płacze podczas karmienia butelką także z powodu niewygodnej pozycji, zbyt dużej ilości bodźców zewnętrznych, rozpoczynającej się choroby lub ząbkowania. Dziecko może wypluwać smoczek i odmawiać jego ponownego przyjęcia, kiedy zje wystarczającą ilość pokarmu. Co robić, kiedy dziecko płacze przy karmieniu? Wiele mam zadaje sobie pytanie, jak postępować, kiedy noworodek jest niespokojny podczas karmienia. W pierwszej kolejności zawsze warto skorzystać z pomocy doradcy laktacyjnego, który nie tylko skoryguje ewentualne błędy przy pozycji karmienia lub przystawianiu dziecka do piersi, ale także oceni stan brodawek i ilość pokarmu. Może zaproponować także ćwiczenia lub nakładki, które wspomagają wyciągnięcie brodawki tak, aby maluch mógł ją wygodnie chwycić. Jeżeli problemem jest nieprawidłowy przepływ pokarmu, warto przed karmieniem odciągnąć niewielką ilość mleka laktatorem. Można także na kilka minut przyłożyć ciepły okład na pierś. Rozwiązaniem problemu jest także przerwanie na chwilę karmienia, tak aby dziecko mogło odbić. Jeżeli powyższe sposoby są nieskuteczne, a dziecko nadal płacze przy karmieniu, konieczna jest wizyta u pediatry. Pozycja karmienia Dziecko warto karmić w cichym pomieszczeniu z ograniczoną liczbą bodźców. Wcześniej można przez chwilę pokołysać i przytulać malucha. Mama powinna przyjąć wygodną pozycję, tak, aby jej plecy były dobrze oparte. W tym celu można wykorzystać poduszki lub zwinięty koc. Istnieje kilka pozycji karmienia i każda kobieta powinna znaleźć taką, w której czuje się komfortowo – na leżąco, w pół leżąco, na siedząco – wszystko jest dozwolone. Jak przystawić dziecko do piersi? Przyjmij wygodną pozycję. Ułóż dziecko tak, aby jego brzuszek przylegał do twojego ciała, a buzia była skierowana w stronę piersi. Chwyć pierś dłonią tak, aby kciuk był na górze, a reszta palców podtrzymywała pierś od dołu. Odchyl główkę dziecka – jego broda powinna stykać się z piersią, a nosek być ustawiony na wysokości brodawki. Dotykaj brodawką ust dziecka, aby otworzyło ono buzię. Kiedy to zrobi, skieruj brodawkę ku podniebieniu. Nałóż buzię dziecka na pierś. Dziecko, które jest prawidłowo przystawione do piersi ssie rytmicznie, słychać regularne przełykanie, a mama nie odczuwa bólu. Policzki dziecka są okrągłe i wypełnione, a dolna warga jest wywinięta. Dziecko płacze przy karmieniu: kiedy do lekarza? Płacz niemowlaka przy karmieniu piersią zawsze warto skonsultować z lekarzem pediatrą, ponieważ jego przyczyną może być rozwijająca się infekcja górnych dróg oddechowych, układu pokarmowego lub stan zapalny w jamie ustnej. Ważne jest także, aby skontrolować wagę dziecka. Brak przyrostu masy ciała świadczy o nieefektywnym karmieniu i jest wskazaniem do dalszej diagnostyki oraz podjęcia działań terapeutycznych. Źródła: H. Szajewska, Karmienie piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne/Pediatria, 2016, t. 13, 9-24. Fundacja PRO-FAMILIA, Karmienie piersią. Poradnik., Rzeszów, grudzień 2018 Z. Kołacz-Kordzińska, Początki karmienia piersią. Jak dobrze zacząć?, Gdańsk 2018

niemowle wkłada palce do gardła